क्षयरोग नियंत्रण आणि प्रतिबंधासाठी उपाययोजना
टीबी हा हवेतून होणारा संसर्ग असल्याने, संसर्गजन्य टीबी असलेल्या व्यक्तीला खोकला किंवा शिंका आल्यावर टीबीचे जीवाणू हवेत सोडले जातात. फक्त सावधगिरीने हा संसर्ग होण्याचा धोका कमी केला जाऊ शकतो:
अनुमानित फुफ्फुसांव्यतिरिक्त (EPTB) केसेसची ओळख
एक्स्ट्रापल्मोनरी टीबी (ईपीटीबी) हा फुफ्फुसांव्यतिरिक्त शरीराच्या इतर कोणत्याही भागाचा समावेश असलेला टीबीचा आजार आहे, उदा. फुफ्फुसांवरील आवरण, लसिका ग्रंथी (लिम्फ नोड्स), उदर, जननेंद्रिय मार्ग, त्वचा, सांधे, हाडे, मेंनिंजेस आणि इतर साइट्स. क्षयरोगाने प्रभावित झालेल्या अवयवांवर लक्षणे अवलंबून असतात.
अनुमानित PTB प्रकरणांची ओळख
टीबीची चिन्हे आणि लक्षणे
सक्रिय टीबीची सामान्य लक्षणे खालीलप्रमाणे आहेत. तथापि, प्रत्येक व्यक्तीला लक्षणे वेगवेगळ्या प्रकारे जाणवू शकतात:
समुदाय आरोग्य स्वयंसेवक (CHV) आणि त्याची भूमिका
क्षयरोगाच्या रुग्णाची काळजी घेणारी यंत्रणा आणि टीबी पेशंट
केअर इकोसिस्टमसह परस्परसंवाद (CHVs) समुदाय आरोग्य स्वयंसेवक हे समाजातील क्षयरुग्णांसाठी संपर्काचे पहिले ठिकाण आहेत. समुदाय आरोग्य स्वयंसेवकांना टीबी रुग्णांच्या काळजीसाठी विविध भागधारकांशी संवाद साधणे आवश्यक आहे.
औषध संवेदनशील क्षयरोग (DS-TB)
टीबी संसर्ग विरुद्ध सक्रिय टीबी रोग
| टीबी संसर्ग (पूर्वी लेटेंट ट्युबरक्युलोसिस इन्फेक्शन / एलटीबीआय LTBI म्हणून ओळखले जाणारे) | सक्रिय टीबी रोग |
|---|---|
|
1. कोणतीही चिन्हे आणि लक्षणे दिसत नाहीत. |
1. लक्षणे आहेत जसे की: दोन आठवड्यांपेक्षा जास्त काळ खोकला, ताप, वजन कमी होणे आणि थुंकीत रक्त आणि EPTB ची लक्षणे |
टीबी संसर्गाचे रूपांतर टीबी रोगात कसे होते ?
मायकोबॅक्टेरियम हा जीवाणू व्यक्तींच्या संपर्कात आल्यानंतर, प्रत्येकाला टीबीची चिन्हे आणि लक्षणे दिसून येत नाहीत, कारण या क्षयरोगाच्या बॅक्टेरियाच्या संपर्कात आल्यावर 70% लोकांना संसर्ग होत नाही आणि दुसरीकडे टीबी संसर्ग झालेल्या 30% लोकांपैकी 10% लोकांमध्ये, संसर्ग (संक्रमण) सक्रिय रोगात रूपांतरित होते आणि उर्वरित 90% लोकांना सुप्त टीबी संसर्ग (Latent TB Infection ) म्हणून ओळखले जाते.
क्षयरोगाच्या निदानासाठी जैविक नमुने
टीबीच्या निदानासाठी, प्रयोगशाळेत विविध जैविक नमुने वापरले जातात.
फुफ्फुसाचा टीबी:
बेडका नमुना वापरला जातो. बेडका हा फुफ्फुसात आणि जवळच्या श्वसनमार्गात तयार होणारा जाड द्रव आहे. सामान्यतः थुंकीच्या बॅक्टेरियोलॉजिकल तपासणीसाठी स्पॉट सॅम्पल (SPOT) आणि सकाळचा ताजा नमुना (Early Morning ) याला प्राधान्य दिले जाते.